GURDE HydroPaT kurulumu: pompa türbin, jeneratör, debimetre ve vanalar
Pompalar/07 / 09
// PUMP AS TURBINE · PaT //

Pompa Türbinler[HydroPaT]

Boru hattındaki basınç düşümünü vana üzerinde yok etmek yerine jeneratörle elektrik enerjisine dönüştüren pompa türbin çözümleri; mevcut pompaj ve borulama altyapısıyla mikro ve küçük hidroelektrik üretim.

500 kW’a kadarKurulu güç
10 – 200 mNet düşü (H)
30 – 4000 m³/hDebi
4 – 6 – 8 kutupSenkron devir · 1500 – 1000 – 750 d/dak (50 Hz)
PaT nedir?

Boşa giden basınçtan elektrik enerjisi

Enerji maliyetlerinin yükseldiği ve sürdürülebilirlik hedeflerinin öne çıktığı bugün, sistemlerde “boşa giden” basınç ve debiyi enerjiye dönüştürmek hiç olmadığı kadar değerli.

Pompa Türbin (Pump as Turbine – PaT), temelde santrifüj pompaların ters çalıştırılmasıyla elektrik enerjisi üreten hidrolik makinelerdir. HydroPaT çözümleri, mevcut pompaj ve borulama altyapısını kullanarak, ilave büyük yatırımlar gerektirmeden mikro ve küçük hidroelektrik üretim imkânı sunar.

HydroPaT yaklaşımı ile boru hattındaki basınç düşümünü yalnızca vana üzerinde yok etmek yerine, bu potansiyeli jeneratörle elektrik enerjisine dönüştüren kompakt sistemler tasarlanır. İhtiyaca göre tek kademeli, çok kademeli veya çift emişli tasarım kullanılır.

Klasik türbinlere göre:

01Daha ekonomik
02Yedek parçası kolay bulunabilen
03Standart bileşenlerle kurulabilen
04Bakımı daha kolay

Geri ödeme süresi

150 kW’a kadar olan güçlerde enerji geri kazanımı için hidrolik türbin kullanılması pahalıdır. Türbin kullanmanın çok pahalı ve karmaşık olduğu durumlarda pompa türbin daha basit ve daha ucuz bir çözümdür.

Hidrolik türbin10+ yıl
Pompa türbin (PaT)2 – 3 yıl
150 kW’a kadar olan güçlerde; geri ödeme süreleri genel değerlendirmedir, her proje için ayrıca hesaplanır.
Tipik kurulum

Basınç kırıcı vana yerine pompa türbin

İçme suyu şebekesinde off-grid elektrik üretimi için tipik HydroPaT kurulumu: pompa türbin, ana hatta paralel bir kola yerleştirilir.

Tipik HydroPaT kurulumu: 1 Ana şebeke borusu, 2 Ana hat vanası, 3 İzolasyon vanası, 4 Debimetre (opsiyonel), 5 Pompa türbin (PaT), 6 Jeneratör, 7 Kontrol vanası
  1. Ana şebeke borusuBasıncın kırıldığı ana hat; pompa türbin bu hatta paralel bir kola bağlanır.
  2. Ana hat vanasıAkışı pompa türbin koluna yönlendirir; gerektiğinde hattı doğrudan besler.
  3. İzolasyon vanasıPompa türbin kolunu bakım için hattan ayırır.
  4. Debimetre (opsiyonel)Türbinden geçen debiyi ölçer; izleme ve kontrol için.
  5. Pompa türbin (PaT)Ters yönde çalışan santrifüj pompa; hattaki basınç düşümünü mil gücüne çevirir.
  6. JeneratörMil gücünü elektrik enerjisine dönüştürür.
  7. Kontrol vanasıTürbin kolundaki debiyi ve basıncı ayarlar.

İçme suyu ve atık su sistemleri, ana hatlar ve şebeke hatları üzerinden suyu dağıtır ve atık suyu toplar. Su kayıplarının kontrolünde basıncın ayarlanması (regülasyonu) oldukça iyi sonuçlar verir; bunun için depolar (maslaklar) ya da basınç kırıcı vanalar (PRV) kullanılır.

PRV’ler ek yatırım gerektirirken kırılan enerjiyi de boşa atar. Enerjinin kırılması gereken yerlerde pompa türbin kullanımı bu enerjinin bir kısmını geri kazandırır; aynı zamanda su kaçaklarının azaltılmasında da önemli rol oynar. Ana hatta basınç regülasyon vanası opsiyonel olarak bulunabilir.

Temel özellikler

HydroPaT çözümlerinin temel özellikleri

Hidrolik analizden uzaktan izlemeye kadar uçtan uca çözüm.

Pompa Türbin – HydroPaT, her projede hidrolik verim – ilk yatırım – geri dönüş süresi üçgenini birlikte değerlendirerek sahaya en uygun çözümü belirlemeyi hedefler.

Pompa türbin ve jeneratör yakın görünüş
Pompa türbin, debimetre ve izolasyon vanası
Ana hat vanası ve basınç regülasyon vanası
Pompa tipleri

Üç pompa tipi, yatay ve düşey

Debi ve düşüye göre norm, çift emişli veya çok kademeli pompa; her biri yatay ya da düşey milli olarak pompa türbin uygulamasında kullanılır.

01

Norm Pompalar

Uçtan emişli, tek kademeli
Yatay
Yatay milli, salyangozlu, tek kademeli, uçtan emişli, kapalı çarklı pompa türbin uygulaması.
Düşey
Düşey milli, salyangozlu, tek kademeli, uçtan emişli, kapalı çarklı pompa türbin uygulaması.
02

Çift Emişli (Çift Girişli*) Pompalar

Eksenel ayrılabilir gövdeli
Yatay
Yatay milli, eksenel ayrılabilir gövdeli, tek kademeli, çift emişli pompa türbin uygulaması.
Düşey
Düşey milli, eksenel ayrılabilir gövdeli, tek kademeli, çift emişli pompa türbin uygulaması.
03

Çok Kademeli Pompalar

Parçalı gövdeli, difüzörlü
Yatay
Yatay milli, parçalı gövdeli, difüzörlü, çok kademeli, kapalı çarklı pompa türbin uygulaması.
Düşey
Düşey milli, parçalı gövdeli, difüzörlü, çok kademeli, kapalı çarklı pompa türbin uygulaması.

* “Çift girişli”, çift emişli çarkın diğer adıdır. Pompa türbin olarak çalışmada akış ters yöndedir: su basma flanşından girer, çarkın iki tarafından çıkar.

İşletme

Şebekeye bağlı, ada modunda ya da paralel

Şebekeye paralel veya ada modu (off-grid) çalışma; otomatik kontrol, SCADA entegrasyonu ve uzaktan izleme.

01Şebekeye bağlı (on-grid)Ayarlı veya ayarsız pompa türbin ile elektrik şebekesine doğrudan bağlanarak elektrik üretimi.
02İzole bölge (off-grid)Şebekenin ulaşmadığı izole bölgelerde ada modunda elektrik üretimi.
03İçme suyu şebekeleriİsale ve şebeke hatlarında elektrik üretimi; basınç regülasyonu ile su kaçakları da azaltılır.
04Paralel çalışmaDebinin çok değişken olduğu durumlarda birden fazla pompa türbin paralel çalıştırılarak daha geniş kapasite ve daha iyi işletme sağlanır.
05Doğrudan tahrikPompa türbin, herhangi bir makineye doğrudan bağlanarak sürücü olarak da çalıştırılabilir.

Ayar kanadı yoktur. Pompa türbinlerde ayar kanatları bulunmaz; debinin fazlasının by-pass edilmesinin yanı sıra büyüklü küçüklü birden fazla pompa türbin kullanımı da uygundur. Bakımı ve işletmesi su türbinlerinden çok daha kolay ve ekonomiktir.

Projelendirme

Pompa türbin projelendirmesi

Su debisinin ve düşüsünün yıllık değişimi kabaca bilinmelidir; bu istatistiki verilerle optimum bir PaT sistemi tasarlanabilir.

Pompaları türbin olarak kullanırken dikkat edilmesi gereken konular:

  • Türbin hâlindeki en verimli nokta, pompa hâlindekine göre daha büyük debidedir; mekanik gerilmelere dayanım kontrol edilmelidir.
  • Dönen parçalar ters dönme hâlinde zarar görmemeli ve gevşememelidir.
  • “Yük atma” durumunda türbin kaçmamalıdır (ambale olmamalıdır).
  • Su darbesi ve kavitasyon hasarına karşı gerekli önlemler alınmalıdır.
  • Debi, düşü veya yük talebi değiştiğinde sistem kendini yeni duruma göre ayarlayabilmelidir.
  • Optimum çalışma için birden fazla pompa türbinin paralel bağlanması, on-grid ve off-grid çalışmada genellikle iyi bir seçenektir.

Projeniz için HydroPaT değerlendirmesi

Hatlarınızda yüksek basınç düşümü, basınç kırıcı vana noktaları veya “zaten boşa gidiyor” dediğiniz enerji potansiyeli varsa, Pompa Türbin – HydroPaT ile bunları elektrik enerjisine dönüştürebilirsiniz.

Daha yüksek debi, net düşü ve/veya elektrik gücü talepleriniz için bizimle iletişime geçin.

Projenizi konuşalım
Kullanım alanları

Hangi hatlarda kullanılır?

8kullanım alanı
Ar-Ge ve Büyük Deney / Test Standları01
Atık Su Hatları ve Arıtma Tesisi Çıkış Hatları02
Basınç Kırıcı Vana ve Regülasyon Noktaları03
Endüstriyel Proses ve Soğutma Suyu Devreleri04
Su İsale ve Şebeke Hatları05
Su Temini ve Arıtma Tesisleri06
Tarımsal Sulama Kanalları ve Borulu Sulama Sistemleri07
Ters Ozmos ve Membran Prosesleri08

Uygun kot farkı ve basınç düşümünün bulunduğu her hatta Pompa Türbin – HydroPaT sistemleri ile enerji geri kazanımı mümkündür.

Firmanız için dış kaynaklı Ar-Ge

25+ Yıllık Pompa ve Turbomakine tecrübesiyle, firmanızın Ar-Ge ve yeni ürün projelerini üstleniyoruz. Siz sadece üretmeye ve küresel pazarınızı büyütmeye odaklanın.

Projenizi Konuşalım
// DİĞER POMPA GRUPLARI //

Ana linkler

Ana SayfaHakkımızdaPompalarAr-Geİletişim

Pompalar

Uçtan EmişliÇift EmişliÇok KademeliAtık Su & DalgıçTürbin TipAPI 610Pompa TürbinlerYangın SöndürmeHidroforlar

İletişim

İstanbul | Giresun+90 532 546 31 64WhatsApp ile yazınİletişim formu
KVKK Aydınlatma MetniÇerez Politikası
GURDE - Turbomachinery Design & Development
© 2026 GURDE Pompa Ar-Ge ve Danışmanlık. Tüm hakları saklıdır.